سنگ مصنوعی و دکوراتیو؛ سنگ طبیعی؛ سنگ آنتیک راهنمای شناخت سنگه

شايد براي شما هم پيش آمده که بخواهيد به هر منظوري سنگ تهيه کنيد. براي شرکت در انتخاب مصالح دلخواه بازسازي خانه‌تان، به عنوان مواد ساخت يک ميز يا شومينه، به عنوان کف‌پوش يا ديوارپوش و بسياري موارد ديگر. يک شناخت کلي از جنس، بافت، دوام، رنگ و ساير مشخصات سنگ‌هاي موجود در بازار، تا حد زيادي مي‌تواند براي انتخاب بهترکمک‌کننده باشد. در اين مطلب، مي‌خواهيم خيلي اجمالي و مختصر اما جامع، اين گزارش‌ها را مرور کنيم.

انواع آشناي سنگ که امروزه مورد استفاده‌اند در چهار دسته شناسايي مي‌شوند: رسوبي، دگرگوني، آذرين و سنگ‌هاي ساخته دست انسان.

از عناصر ارگانيک مانند يخچال‌ها، رودخانه‌ها، باد، اقيانوس‌ها و گياهان حاصل شده است. قطعه‌هاي کوچک رسوبي از اين عناصر جدا شده‌اند و تراکم آنها تشکيل بسترهاي صخره‌اي را داده است. آنها طي ميليون‌ها سال بر اثر گرما و فشار به هم متصل شده‌اند.

الف) سنگ آهک: عمدتاً از کلسيت تشکيل شده‌است. آن‌چنان ساختار بلوري يا کريستال‌گونه‌اي ندارد. سطح دانه‌دانه يکدست دارد. در درجه سختي متفاوت است. بعضي سنگ‌ اهک‌هاي متراکم قابل پرداخت‌اند. رنگ‌هاي معمول آن سياه، خاکستري، سفيد، زرد يا قهوه‌اي هستند. بيش از مرمر احتمال لک شدن دارد. سنگ آهک به دليل دارا بودن آهک دريايي شناخته شده است.

ب) ماسه‌ سنگ: ساختاري بسيار پايدار از ذرات کوارتز(ماسه) است. معمولاً در رنگ‌هاي قهوه‌اي کم‌رنگ يا قرمز شکل مي‌گيرد. طبقه‌بندي آن شامل پرطرفداترين مواد تشکيل‌دهنده ماسه‌سنگ مانند سيليکا، کلسيوم، خاک رس و اکسيد آهن است.

  پ) سنگ صابون يا صابوني: سنگي بسيار نرم ساخته شده از انواع تالک. ماده معدني متراکمي است که دوام بالا دارد و غالباً در برابر اکسيد شدن مقاوم است.   ت) سنگ فسيلي: نوعي سنگ آهک که داراي فسيل‌هاي طبيعي مانند صدف‌‌ها يا گياهان است.

ث) تراورتن: معمولاً رنگي کرم يا سرخ دارد. بر اثر تجمع کلسيت در چشمه‌هاي آب گرم شکل مي‌گيرد. داراي حفره‌هايي است که به دليل جريان آب در سنگ ايجاد شده است. اين حفره‌ها غالباً با ترکيبات رزيني يا سيمان پر مي‌شود. اگر حفره‌ها پر نشده باشد نگهداري خيلي زيادي لازم دارد. به عنوان سنگ آهک و مرمر طبقه‌بندي مي‌شود.

منشأ آن گونه‌اي طبيعي از يکي از انواع سنگ است که در اثر گرما، فشار و مواد معدني به گونه‌اي ديگر تبديل مي‌شود. اين تغيير مي‌تواند تشکيل ساختاري کريستالي، تغيير بافت يا رنگ باشد.

الف) مرمر: يک سنگ‌آهک که مجدد بلورين شده و زماني شکل گرفته که سنگ آهک بر اثر حرارت و فشار نرم شده و وقتي تغيير معدني صورت گرفته با کريستال شدن مجدد به مرمر تبديل شده است. ترکيبات اصلي آن کلسيوم و دولوميت هستند. رنگ‌هاي آن طيف وسيعي دارد و معمولاً رگه‌ها و دانه‌هاي زيادي در آن يافت مي‌شود. درجه سختي آن از 2.5 تا 5 در مقياس موس متفاوت است.

مرمر به سه دسته تقسيم مي‌شود:

ب) اسليت(سنگ لاشه): سنگ  نه چندان مرغوب دانه‌دار دگرگوني که از خاک رس، شيل رسوبي و گاهي اوقات کوارتز تشکيل مي‌شود. بسيار نازک است و مي‌تواند آسان شکسته شود. معمولاً در رنگ‌هاي سياه، خاکستري يا سبز يافت مي‌شود. اين سنگ به سنگ لوح نيز معروف است.

پ) سرپنتين: به وسيله نشانه‌هاي رويش که مانند پوست افعي است شناخته مي‌شود. پرطرفدارترين رنگ‌هاي آن سبز و قهوه‌اي هستند. درجه سختي‌اش از 2.5 تا 4 در مقياس موس متفاوت است. داراي مواد معدني سرپنتين و منيزيم است و منشأ آذرين دارد. هميشه واکنش خوبي به کريستال شدن مجدد يا صيقل با الماس ندارد.

عمدتاً از طريق مواد آتش‌فشاني مانند ماگما تشکيل مي‌شوند. در زير سطح زمين، ماگماي مذاب سرد و جامد مي‌شود. گازهاي معدني و مايعات داخل سنگ نفوذ مي‌کنند و ساختارهاي بلوري تازه‌اي با رنگ‌هاي متفاوت مي‌سازند.

از ترکيبات غيرطبيعي مانند رزين يا سيمان با قطعات سنگي افزودني مشتق مي‌شوند.

الف) موزاييک سيماني با نماي مرمر: مرمر و قطعات گرانيت که در ترکيبي سيماني قرار گرفته‌اند.

  ب) آگلومريت يا کانگلومريت: قطعات مرمر که در ترکيب رنگ ‌شده رزيني قرار گرفته‌اند.   ج) مرمر کشت يا مرمر مصنوعي: مخلوطي از رزين‌ها که نقاشي شده يا با رنگ مخلوط شده‌اند تا ظاهري مرمرمانند پيدا کنند.

اخيراً شرکت‌هاي متعددي در دنيا هستند که اسم‌هاي نوعي را براي شناسايي انواع مختلف سنگ به‌کار مي‌برند. اين جريان مشکلي براي صنعت نگه‌داري سنگ ايجاد کرده‌است: اسم‌هاي اصلي به ايتاليايي بودند. معمولاً اسم‌ها از دو قسمت تشکيل مي‌شوند. بخش اول رنگ و بخش دوم محلي را که سنگ در آن پديد آمده مشخص مي‌کند.

نام ايتاليايي

نام انگليسي

 نام فارسي

آتزورو

بلو

بريچيا

بروکن پيسز

دوراتو

گُلد

فيوره

فلاور

جيالو

يلو

نگرو

بلک

پرلا

پرل

روسا

پينک

روسو

رد

برده

گرين

بيانکو

وايت

مثال:

نگرو مارکينا، سنگ‌آهکي سياهي است از مارکيناي اسپانيا.

بيانکو کارارا مرمر سفيدي است از کاراراي ايتاليا.

تراورتن سفيد عباس‌آباد سنگ تراورتني است از ناحيه عباس آباد.

در روز جاری سنگ‌هاي خيلي مختلفي در بازار موجود است. وقتي سنگ سفارش داده مي‌شود، با نوع خاصي از بافت سطح ساخته مي‌شود. شش نوع سطح اصلي براي انتخاب وجود دارد:

صاف شده(ساب‌زده شده): ظاهري هموار با درخشش کم مهيا مي‌کند. درجات مختلف درخشندگي قابل انتخاب است. اين سطح بسيار هموار است اما غالباً بسيار پرمنفذ. اين بافت در ساختمان‌هاي پررفت‌وآمد معمول است. زمين‌هاي صيقلي هميشه بايد با سيلر نافذ محافظت شوند چون منافذ جامعاً باز دارند. سنگ‌هاي صاف به اندازه‌ سنگ‌هاي جلاخورده تنوع رنگي ندارند.

پرداخت شده(جلا خورده): سطحي درخشان که در طول زمان به علت ميزان پاخوردن بالا و روند نگهداري نامناسب ساييده مي‌شود. اين سطح بسيار هموار است و پرمنفذ نيست. انعکاس بلورهاي جلاخورده رنگ‌هاي جذاب و رگه‌هاي سنگ طبيعي را آشکار مي‌کند. درخشندگي از بازتاب طبيعي بلورهاي سنگ نشأت مي‌گيرد و در نتيجه‌ استفاده از آجر و پودر پرداخت در زمان ساخت آن، و از روکش  براي درخشان کردن استفاده نمي‌شود.

حرارت ديده: سطحي خام که از طريق حرارت ساخته مي‌شود. در طول آماده‌سازي، سنگ داغ مي‌شود و بلورها شروع کار به شکفتن کرده، در کنار هم سطحي خشن تشکيل مي‌دهند. اين سطح بسيار متخلخل است و بايد با يک اشباع‌کننده استفاده شود.

  سند بلاست: اين سطح نتيجه جريان تنظيم فشار شده‌ مخلوط آب و شن است که سطحي بافت‌دار با ظاهري مات و براق را فراهم مي‌کند.   اره شده(اره بر): محصولي که با استفاده از اره‌ باند(اره زنجيري) ايجاد شده است.   تراشيده(چکش خورده): عمل سايشي با بوش همر که سطحي بافت‌دار پديد مي‌آورد. درجه زبري قابل انتخاب است.

همان‌طور که پيش‌تر گفته‌ شد، سنگ از انواع مختلف کاني‌هاي طبيعي شکل گرفته. ماده اصلي مرمر کلسيوم است. کلسيوم کربنات منبع طبيعي‌ ترکيب‌کننده سنگ است. کاني‌هاي خاص در طول شکل‌گيري آن براي آرايش اين رنگ‌هاي زيبا با آن مخلوط شده‌اند. کاني‌هاي اضافه‌شده همان رنگ‌دهنده‌هايي هستند که در گرانيت و ديگر سنگ‌هاي طبيعي هم حضور دارند.

رنگ سنگ

مواد معدني

سياه

بايوتيت، هورن‌بلند، کربن

قهوه‌اي

ليمونيت

خاکستري

انواع کاني‌هاي مختلف

سبز

ميکا، کلرايد، سيليکات

قرمز

هماتيت

سفيد

فلدسپار، کلسيت، دولوميت

زرد

ليمونيت

کاني‌ها

رنگ کاني‌ها

آژيت

قهوه‌اي، سبز، سياه، بنفش

بايوتيت

سياه، قهوه‌اي، سبز

کلسيت

صدفي و رنگ‌هاي خيلي روشن

دولوميت

بي‌رنگ، صورتي، قهوه‌اي خيلي روشن

فلدسپار

زرد، سفيد، صورتي، سبز، خاکستري

هماتيت

خاکستري براق يا سياه

هورن‌بلند

سبز، زرد، قهوه‌اي، سياه

ليمونيت

سياه، قهوه‌اي يا زرد

سولفور

طلايي خيلي روشن

کاني‌ها طيفي از خواص بلوري دارند. براي مثال، آژيت(که در جدول بالا آمده) خاصيت‌هاي بلوري متفاوت دارد. هر ويژگي رنگ مخصوص به خودش را دارد. رنگ‌هاي خيره‌کننده سنگ‌ها و انواع شکل‌هاي بلوري آنها زماني ساخته مي‌شود که خواص کاني‌هاي متفاوت به اضافه دما و فشار با‌هم ترکيب مي‌شوند.

رگه‌ها و دانه‌هاي رنگي مرمر زماني که زمين شروع کار به داغ شدن کرده است کاني‌هاي مايعي بودند که درون سنگ جريان داشتند. حرارت بالا سنگ‌ آهک را نرم کرده که مايع بتواند درون آن شناور شود. وقتي زمين سرد شده، جريان کاني‌ها متوقف شده و رفته‌رفته به اين حالت سخت شده است.

رنگ‌هاي ظريف سنگ غالباً مي‌تواند با استفاده نامناسب از موادشيميايي پاک کننده، گردگيري با وسايل کثيف، استفاده از مواد شيميايي که براي نگه‌داري از سنگ تهيه نشده‌اند، و نورخورشيد- که مي‌تواند باعث کم‌رنگ شدن سنگ‌هاي طبيعي شود- تغيير کند.

سنگ داراي بلورهاي طبيعي است. اين بلورها نور را بازتاب مي‌دهد و در سطح ايجاد درخشندگي مي‌کنند. وقتي بلور کدر، خرد يا شکسته شود، نمي‌تواند نور را جامع بازتاب بدهد. براي مثال، زماني که عدسي يک نورفلاش مي‌شکند، نمي‌تواند نوري را که از لامپ بيرون مي‌آيد بازتاب بدهد.

سنگ‌هاي کف پرداخت شده وقتي پاخور آنها زياد باشد و رسوب بلورها را فرسايش دهد، کدر مي‌شوند. پاپوش‌هاي طبيعي آسيب عمده را وارد نمي‌کنند، رسوب و خرده‌سنگ‌ها اينکار را مي‌کنند. رسوب و خرده‌سنگ‌هايي که روي سطح سنگ مي‌ماند دشمن اصلي بلور سنگ است. آسيب زماني به بلورها وارد مي‌شود که فشار ناشي از کفش‌ها رسوب‌ها را وادار به سايش يا شکستن بلورها مي‌کند.

تنها راه امن براي بازيابي و زنده کردن بلور پرداخت کردن آنها با تراش الماس يا پودر پرداخت است. محدوده عمر بلور مي‌تواند با اجراي يک برنامه جامع گردگيري با يک سيستم نگه‌داري و گردگيري مناسب افزايش پيدا کند. پادري بزرگ بسيار مهم است، چرا که از ورود رسوبات خارجي به ساختمان جلوگيري مي‌کند.

مرمر سنگي نسبتاً نرم است. در مقياس سختي موس، مرمر حداکثر 3 از 10 مي‌گيرد. مرمر از کلسيوم درست شده، درست مانند دندانهايتان. اگر چيز خيلي سختي بخوريد دندانهايتان را خواهيد شکست. اگر زياد شکر بخوريد مبتلا به کرم دندان مي‌شويد. سنگ هم همين‌طور واکنش نشان مي‌دهد. اگر ماده شيميايي نامناسبي با سطح تماس داده شود، خوردگي ابتدا به تشکيل حفره در سنگ مي‌کند.